|
|
|
|
|
Ο ρόλος της άσκησης στη σύγχρονη εποχή
της ψυχολόγου: Γεωργία Καβουρά
Ο τρόπος ζωής στις ανεπτυγμένες χώρες χαρακτηρίζεται από μεγάλη υποκινητικότητα. Διεθνώς, πληθώρα ερευνών μελετά το επίπεδο της καθιστικής ζωής του σύγχρονου ανθρώπου και τις συνέπειες της μείωσης της φυσικής δραστηριότητας. Τα αποτελέσματα όλων καταλήγουν στο πόσο χαρακτηριστικά απουσιάζει η άσκηση από τις ανθρώπινες δραστηριότητες καθώς όλα τα τεχνικά μέσα τείνουν να διευκολύνουν και να εξοικονομούν χρόνο για τον σημερινό άνθρωπο αλλά συνάμα να περιορίζουν την πιο ενεργή σωματική κίνηση. Η κινητική δραστηριότητα παρατηρείται να απουσιάζει τόσο από την καθημερινότητα των ενηλίκων όσο και από των νεαρών ατόμων και των παιδιών.
Παράγοντες όπως το καθημερινό απαιτητικό πρόγραμμα των παιδιών και των εφήβων που εστιάζει πιο πολύ σε καθιστικές δραστηριότητες, όπως το διάβασμα, η τάση της εκπαίδευσης των τελευταίων ετών που αφορά κυρίως την προώθηση της μάθησης και δεν μεταδίδει το νόημα της άσκησης, καθώς οι ώρες γυμναστικής είναι ελάχιστες με μη οργανωμένες αθλητικές δραστηριότητες αλλά και το μοντέλο ζωής των περισσότερων γονιών που δεν εμπεριέχει διάθεση και χρόνο για άσκηση, δημιουργούν τις συνθήκες που ευνοούν την υποκινητικότητα και την κακή υγεία (σωματική και ψυχική).
Οι ειδικοί που ασχολήθηκαν με αυτό το πρότυπο ζωής των ενηλίκων και των παιδιών-εφήβων που τείνει να υπερισχύει στις μέρες μας, πρότειναν σαν λύση την ενίσχυση της πρωτοβουλίας των ενηλίκων για μεγαλύτερη συμμετοχή τους σε δραστηριότητες που προάγουν την σωματική κίνηση και την άσκηση. Επίσης, σημαντική για την ισορροπημένη ανάπτυξη των παιδιών και των εφήβων είναι η προώθηση των ωφελειών της άσκησης, στο χώρο της εκπαίδευσης και ο σχεδιασμός προγραμμάτων άθλησης που ταιριάζουν σε κάθε αναπτυξιακή ηλικία.
Πιο συγκεκριμένα, η συστηματική άσκηση δημιουργεί μια σειρά από αλλαγές στον οργανισμό. Σε βιολογικό επίπεδο, η άσκηση προκαλεί αλλαγές στη δραστηριότητα του συμπαθητικού συστήματος, βοηθά στην απελευθέρωση της β – ενδορφίνης και της β – λιποτροφίνης. Οι ουσίες αυτές παράγονται από τον εγκέφαλο, μεταφέρονται στο σώμα μέσω του αίματος και λειτουργούν σαν ένα φυσικό παυσίπονο για τον οργανισμό. Δημιουργείται αίσθηση ευφορίας και ευεξίας και το άγχος εκτονώνεται. Όσο πιο συστηματικά ασκείται το άτομο τόσο πιο μόνιμη είναι η αίσθηση χαράς και θετικής ενέργειας στο σώμα και την ψυχή. (Dunn & Dishman, 1991).
Οι ωφέλειες της σωματικής άσκησης παρατηρούνται και σε ψυχολογικό επίπεδο. Έρευνες έχουν αποδείξει ότι ενισχύεται η εικόνα που έχει το άτομο για τον εαυτό του. Αρχικά, η βελτίωση της εικόνας του σώματος προκαλεί την αίσθηση δύναμης, υπεροχής και σωματικής υγείας. Η άσκηση δημιουργεί επιπλέον ψυχική ενδυνάμωση αίσθηση της επίτευξης, της πραγμάτωσης και τόνωση της αυτοεκτίμησης. ( Michevic 1982). Άσκηση σημαίνει ισορροπία για το σώμα, το πνεύμα και την ψυχή. Η αναγνώριση της ανάγκης αυτής και η δράση για την επίτευξη της δηλώνει ότι το άτομο αγαπάει τον εαυτό του και δρα για να τον φροντίσει καλύτερα. Αναλαμβάνει λοιπόν, μέσω της άσκησης, ένα μέρος της ευθύνης της ύπαρξης του και δρα για να έρθει πιο κοντά στη ψυχική του ηρεμία και την αυτοσυγκέντρωση.
Η άσκηση επιπλέον, λειτουργεί ως ασφαλής τρόπος εκτόνωσης των αρνητικών συναισθημάτων και του στρες που συγκεντρώνονται ψυχικά και σωματικά. Η έντονη προσπάθεια του σύγχρονου ανθρώπου για υπεροχή, ο υπερκαταναλωτισμός, η αίσθηση του ανικανοποίητου και οι γρήγοροι ρυθμοί ζωής δεν αφήνουν χώρο για ψυχική ηρεμία, αναδιοργάνωση προτεραιοτήτων αλλά και εκτίμηση των αγαθών που ήδη έχουν κερδηθεί. Το αδιάκοπο κυνήγι για μια «ιδανική» ζωή φέρνει μόνο άγχος, κακή ποιότητα ζωής και ψυχρές διαπροσωπικές σχέσεις. Καταστάσεις που με κακό χειρισμό ψάχνουν να εκτονωθούν με τακτικές όπως του καπνίσματος, του αλκοόλ και να οδηγήσουν σε εξαρτήσεις και κακή υγεία. Παρατηρείται συχνά η εκτόνωση της έντασης και των προβλημάτων στα αγαπημένα πρόσωπα, τακτική που απλά ανακουφίζει για λίγο ενώ στην ουσία το άτομο δεν ισορροπεί πραγματικά, αντίθετα αποξενώνεται.
Αντίθετα, μέσω της σωματικής άσκησης, το άτομο φροντίζει για την ψυχική του ηρεμία, προστατεύει την ψυχική του υγεία και τις οικείες σχέσεις του καθώς δίνει προσωπικό χρόνο και χώρο στον εαυτό του να εκφραστεί και να εκτονώσει δημιουργικά την ένταση της ημέρας, τις προσδοκίες των άλλων και του εαυτού του που όλο αυξάνουν και άλλα προσωπικά θέματα που η σκέψη τους είναι έντονη και φέρνει άγχος. Το άγχος διυλίζεται με παραγωγικό και ευχάριστο τρόπο, όσο το άτομο αθλείται οι λύσεις στα καθημερινά προβλήματα και διλλήματα δεν φαντάζουν τόσο μακριά καθώς το στρες διαλύεται σταδιακά και δημιουργείται ψυχική και πνευματική ανάταση.
Η άσκηση, είναι μια επιλογή που δίνει την δυνατότητα στον ενήλικα να φτάσει σε ψυχοσωματική και πνευματική ευεξία. Ανοίγει δρόμους, δίνει αισιοδοξία και θετικότερη αντιμετώπιση του ψυχοκοινωνικού στρες. (Crews & Landers, 1987). Όμως, το επίπεδο στο οποίο ο ίδιος αντιλαμβάνεται νοητικά τον εαυτό του και καλλιεργεί την ύπαρξη του, καθορίζει το πλαίσιο που θα ενταχθούν και θα αξιοποιηθούν τα παραπάνω οφέλη. Αυτό σημαίνει ότι η άσκηση από μόνη της δεν αρκεί για να γίνει πιο λειτουργικός ένας ενήλικας. Κάποιος όμως που ενδιαφέρετε για την εσωτερική του ωρίμανση και ολοκλήρωση και που είναι σε διαδικασία να βρει τρόπους να εκφράσει και να ισορροπήσει τις εσωτερικές του εντάσεις με παραγωγικό τρόπο, θα μπορέσει να εντάξει λειτουργικά τα οφέλη της άσκησης στη καθημερινότητα του και να επενδύσει σε αυτά.
Αξιοσημείωτα είναι βέβαια τα οφέλη της άσκησης και για τα παιδιά. Εντάσσοντας στη καθημερινότητα των παιδιών την άσκηση και προτρέποντας τους έφηβους να εκφραστούν και να εκτονωθούν μέσω του αθλητισμού, προωθείτε η φροντίδα της σωματική τους υγείας και ενδυνάμωσης ενώ βρίσκουν παράλληλα την ευκαιρία να κοινωνικοποιηθούν, να γνωρίσουν τις δυνατότητες τους αλλά και να διασκεδάσουν. Η επιρροή σε ¨κακιές¨ συνήθειες όπως το κάπνισμα, η εμμονή στα ηλεκτρονικά παιχνίδια και στο ίντερνετ, μειώνεται. Τα νεαρά άτομα μαθαίνουν να βασίζονται στις δυνάμεις τους και να πρωταγωνιστούν στη ζωή τους, να την κερδίζουν και να αποκτούν αρχές και αξίες όπως της ευγενούς άμιλλας της συνεργασίας και της ατομικής προσπάθειας για επιτυχία. Αποφεύγουν έτσι την κοινωνική απομόνωση και την μείωση της αυτοπεποίθησης τους. Η άσκηση για τα παιδιά και τους εφήβους ανοίγει δρόμους σωματικής, πνευματικής και ψυχικής καλλιέργειας και προωθεί την ανάπτυξη τους σε έναν, εν δυνάμει, υγιή και λειτουργικό ενήλικα.
Πολλοί ερευνητές συμπεραίνουν ότι η σύγχρονη ανάπτυξη και εποχή χαρακτηρίζεται για την πληθώρα πληροφοριών που προωθεί σχετικά με την ιδανική ποιότητα ζωής που θα έπρεπε να ακολουθεί και να επιτύχει ο σύγχρονος άνθρωπος. Η υπερπροσπάθεια για την αύξηση των υλικών αγαθών και οι αυξημένες υποχρεώσεις κυριαρχούν στη καθημερινότητα και δημιουργούν άγχος και νευρικότητα που χρειάζεται, στην πιο απλή μορφή του, να εκτονωθεί και να αντικατασταθεί με κάποιο θετικό και αισιόδοξο αίσθημα. Η άσκηση καταφέρνει να τονώσει σωματικά και ψυχικά τον άνθρωπο και να του προκαλέσει ευεξία και αποστασιοποίηση από τα διλλήματα που έχει να λύσει. Η απόσταση αυτή μπορεί να φέρει μια νέα και πιο σίγουρη λύση αφού προάγεται η αυτοσυγκέντρωση.
Προσφέρεται επίσης, η δυνατότητα για επιλογή της άσκησης που ευχαριστεί το άτομο περισσότερο και που ταιριάζει στην ιδιοσυγκρασία του. Υπάρχει ποικιλία καθώς και δυνατότητα επιλογής του κατάλληλου ωραρίου. Αυτό που χρειάζεται για να ενεργοποιηθούν τα παραπάνω είναι η αποφασιστικότητα του ατόμου να επιλέξει τι τον ωφελεί από όσα του προσφέρονται στη σύγχρονη εποχή και να τα εντάξει στη ζωή του. Έτσι, γίνεται πρωταγωνιστής και καταφέρνει να οριοθετήσει τα πολλαπλά μηνύματα που δέχεται από την κοινωνία και το σύγχρονο σύστημα που ζει. Φροντίζοντας την ψυχική και σωματική του υγεία, μπαίνει σε ένα δρόμο που μαθαίνει να αναλαμβάνει τη ζωή του, κατανοεί ότι χρειάζεται να βγει από την θέση του ¨αδικημένου¨ και του ¨αδύναμου¨ και να γίνει δυνατός. Αυτό είναι ένα υγιές μοντέλο ζωής που θα μπορούσαν να μάθουν τα παιδιά που αναπτύσσονται δίπλα σε ενήλικες και να το αναπαράγουν.
(Συγγράφηκε τον Μάρτιο του 2010)
Γεωργία Καβουρά
Ψυχολόγος, MSc in psychology
E-mail: ginakav@hotmail.com
Δημοσιεύτηκε από: gymadmin
Ημερομηνία Δημοσίευσης: 15/4/2010
Προβολές: 949
Επιστροφή
|
|
|
|
|
|